Wie waren de machthebbers in het land
en in Tilburg en omgeving?
Een fotorapportage

 

 

 

Prins van Oranje, vorst van Nassau-Dietz, zoon van Hendrik Casimir II, stadhouder van Friesland, Groningen en Drente en van Henriëtte Amalia van Anhalt-Dessau. Hij verwierf na het overlijden van zijn vader het stadhouderschap in de drie gewesten, onder voogdij van zijn moeder. Hij nam sedert 1703 deel aan de Spaanse Successie-Oorlog en werd op 20-jarige leeftijd als stadhouder gehuldigd. Hij onderscheidde zich in de slag bij Oudenaarde (1708) en bij het beleg van Rijsel. In 1709 trad hij in het huwelijk met Marie Louisa van Hessen-Kassel. In 1711 werd hij naar 's-Gravenhage geroepen ter vereffening van de erfenis van prins Willem III, waarover geschil bestond tussen hem en de Pruische koning. Op de tocht daarheen verdronk hij, doordat de pont over het Hollands Diep door de wind omsloeg.

 

Johan Willem Friso 1687-1711

 

 

 

 

 

Willem IV 1711-1751

 

 

Anna van Hannover 1709-1759

Karel Hendrik Friso, eerste erfstadhouder van alle Verenigde Nederlanden, zoon van Johan Willem Friso en Maria Louisa van Hessen-Kassel. Noemde zich na uitbreiding van zijn Duits gebied, prins van Oranje en Nassau. In 1718 wezen de Staten van Stad en Lande hem aan tot stadhouder, in 1722 Gelre en Drente. Bij zijn meerderjarigheid in 1729 aanvaardde hij deze functies. In 1734 trad hij in het huwelijk met Anna van Hannover de dochter van de Engelse koning George II en Carolina van Anspach hetgeen de Hollandse regenten ernstig ontstemde en hen tot tegenwerking noopte. Willem de IV bemoeide zich nauwelijks met de staatszaken, hij leefde in Leeuwarden of op Het Loo. De Franse inval in Staats-Vlaanderen wekte plotseling een volksbeweging, die in enkele dagen zijn verheffing

tot stadhouder in Holland, Zeeland en tot kapitein-generaal en admiraal-generaal der Unie bewerkte, welke ambten erfelijk werden verklaard in zowel mannelijke als vrouwelijke lijn. Deze machtsuitbreidingen hebben niet de gevolgen gehad welke mogelijk waren en verwacht werden. Ingrijpende hervormingen van het staatsbestel bleven uit en ook van de stimulering van handel en industrie kwam niets terecht. Alles bij elkaar heeft Willem IV weinig bijgedragen aan de broodnodige hervorming van het staatsbestel. Toen hij in 1751 overleed liet hij twee kinderen achter, zijn dochter Carolina en een driejarig zoontje Willem, de latere Willem V onder wiens bewind mijn voorvader Wouterus Embrechts zijn levenspad zou gaan.

 

 

 

Willem V 1748-1806

 

Wilhelmina van Pruisen 1751-1820

 

 

 

Willem V, prins van Oranje en Nassau, zoon van Willem IV en Anna van Hannover.

 

Het vroegtijdig overlijden van zijn vader veroorzaakte weinig moeilijkheden in zijn opvolging. Zonder enig verzet aanvaardde men de moeder als voogdes van haar kinderen en gouvernante voor haar zoon. Na haar overlijden in 1959 kwam de voogdij aan Lodewijk Ernst van Brunswijk, hertog van Brunswijk-Wolfenbüttel (1718-1788). In 1766 werd Willem V meerderjarig en aanvaardde hij al de waardigheden van zijn vader metterdaad. Door de acte van Consulentschap bond hij zich echter geheel aan Brunswijk. In 1767 trouwde hij met Wilhelmina Frederica Sophia van Pruisen dochter van August Willem van Pruisen en Louisa Amalia van Brunswijk-Wolfenbüttel, die hij geen enkele invloed op de staatszaken gunde. Er veranderde dus weinig in de Republiek, althans uiterlijk, want de neergang van het stadhouderschap was al begonnen. Dit bleek duidelijk tijdens de Amerikaanse vrijheidsoorlog maar vooral tijdens de Vierde Engelse oorlog, welke de machteloosheid van de Republiek hard te zien gaf. De ontevredenheid nam hand over hand toe en richtte

zich eerst tegen Brunswijk en daarna tegen de stadhouder zelf, wiens macht met name in Holland werd aangetast.Willem V die elk inzicht miste de actie te analyseren bood slecht een aphatisch verzet en verliet in 1784 met zijn gezin 's-Gravenhage toen men hem het commando over het garnizoen ontnam. Hij vestige zich daarna ook nog te Breda, op Het Loo en te Nijmegen. Door een gewapende interventie van de Pruisen werd hij in 1787 in al zijn functies en rechten hersteld. Ook na deze restauratie deed Willem V niets om het staatsbestel te hervormen. Toen Willem V begreep, dat de Staten bij hun pogingen contact op te nemen met de Franse legerleiding, die bezig worden de Republiek te bezetten, slecht uit waren op eigen veiligheid en niet van de stadhouder repte verlieten hij en de zijne op 18 januari 1795 's-Gravenhage om over Scheveningen naar Engeland uit te wijken. Willem V bleef daar zijn functies als stadhouder in theorie handhaven om zodoende invloed te houden in de Nederlandse koloniën. Eerst in 1801 begon Willem V in te zien dat alles voorbij was en vaardigde te Oranienstein in Nassau een verklaring uit welke zijn aanhangers in Nederland toestond het nieuwe bewind te dienen.

 

 

 

 

1

 

  2

 

3

 

4

 

Foto 1

De Norbertijn Bruno Dingenen 1765-1817 van de abdij van Tongerlo van 1797 tot 1817 kapelaan op het Goirke te Tilburg. Waarschijnlijk heeft deze kapelaan ook Wilhelmus, een van de zonen van Wouterus Embregts en Helena de Greef, gedoopt.

 

Foto 2

Gijsbertus Steenbergensis, graaf van Hogendorp-van Hofwegen 1729-1785, heer van Tilburg en Goirle 1754-1785. In 1754 koopt Gijsbertus van Wilhelm VIII van Hessen-Kassel de heerlijkheid Tilburg en Goirle.

In 1755 wordt het oude kasteel afgebroken en vervangen door een nieuw vierkant, hoog en fraai gebouw dat in 1858 door de drie laatst overgebleven gravinnen Van Hogendorp wordt verkocht en in  1859 wordt gesloopt. In 1760 laat Gijsbertus Steenbergensis door Diederik Zijnen een kaart maken van de Heerlijkheid Tilburg en Goirle die in vele drukken is verschenen en in het bezit is van het Cultuur Historisch Centrum (Gemeentearchief) van Tilburg.

 

Foto 3

Jacoba Soetje Broncken 1730-1788 echtgenote van Gijsbertus Steen- bergensis

 

Foto 4

Mr. Diederik Johan van Hogendorp-van Hofwegen 1754-1803 heer van Tilburg en Goirle 1788-1794, zoon van Gijsbert Steenbergensis Rijksgraaf van Hogendorp Vrijheer van Tilburg en Goirle en Jacoba Soetje Broncken echtgenoot van Margaretha Johanna Munter.

 

 

 

Platte grond van Tilburg, duidelijk zijn de verschillende herdgangen te herkennen. In de herdgang Oerle, links midden, heeft Wouterus Embrechts met zijn gezin gewoond.

 

Het kasteel te Tilburg ook wel stenen kamer genoemd omstreeks 1690

 

 

 

 

hoofdpagina lsa

volgende pagina